Badania laboratoryjne z krwi są jednym z podstawowych narzędzi stosowanych w diagnostyce chorób wątroby. Umożliwiają wykrycie nieprawidłowości nawet na wczesnym etapie – w wielu przypadkach jeszcze zanim pojawią się objawy. Do najczęściej analizowanych parametrów biochemicznych należą ALT, AST, ALP, GGTP oraz bilirubina. Poznaj badania z krwi na wątrobę.
Z tego artykułu dowiesz się, że:
- badania krwi pozwalają ocenić stan wątroby oraz dróg żółciowych,
- do najważniejszych parametrów należą ALT, AST, ALP, GGTP oraz bilirubina,
- podwyższone wartości enzymów wątrobowych mogą świadczyć o uszkodzeniu komórek wątroby lub zaburzeniach odpływu żółci,
- interpretacja wyników badań wątroby powinna zawsze uwzględniać objawy kliniczne oraz inne testy diagnostyczne.
Jakie badania krwi oceniają pracę wątroby?
W diagnostyce chorób wątroby najczęściej oznacza się tzw. próby wątrobowe. Do podstawowych parametrów należą ALT, AST, ALP, GGTP oraz bilirubina. Każdy z nich dostarcza innych informacji o stanie wątroby i dróg żółciowych. Ich stężenie może wzrastać m.in. w wyniku uszkodzenia komórek wątrobowych, zaburzeń odpływu żółci lub innych chorób wpływających na funkcjonowanie wątroby.
Badania z krwi na wątrobę często są dostępne w pakietach – m.in. w ALAB laboratoria. Więcej na temat panelu wątrobowego zawierającego 6 badań można przeczytać na stronie https://www.alab.pl/pakiet/pakiet-watrobowy.
Aminotransferaza asparaginianowa (AST)
Aminotransferaza asparaginianowa (AST) jest enzymem biorącym udział w przemianach aminokwasów. Występuje w wielu tkankach organizmu, przede wszystkim w wątrobie, mięśniach szkieletowych, mięśniu sercowym oraz nerkach. Podwyższone stężenie AST we krwi może wskazywać na uszkodzenie komórek tych narządów.
W diagnostyce chorób wątroby szczególne znaczenie ma równoczesna ocena AST i ALT. Wzrost aktywności AST obserwuje się m.in. w wirusowym zapaleniu wątroby, toksycznym uszkodzeniu wątroby, marskości wątroby.
Aminotransferaza alaninowa (ALT)
Aminotransferaza alaninowa (ALT) jest enzymem zlokalizowanym głównie w komórkach wątrobowych. Dlatego uznaje się ją za jeden z najbardziej czułych wskaźników uszkodzenia hepatocytów.
Wzrost aktywności ALT we krwi najczęściej świadczy o uszkodzeniu komórek wątroby. Dochodzi do niego w wielu schorzeniach – m.in. wirusowym zapaleniu wątroby, niealkoholowej stłuszczeniowej chorobie wątroby (NAFLD), autoimmunologicznym zapaleniu wątroby lub toksycznym uszkodzeniu tego narządu. Niewielkie podwyższenie ALT może występować także u osób z otyłością, zespołem metabolicznym czy cukrzycą typu 2.
Fosfataza zasadowa (ALP)
Fosfataza zasadowa to enzym obecny w wielu tkankach organizmu: w wątrobie, kościach, jelitach, łożysku oraz nerkach. W diagnostyce hepatologicznej jej podwyższona aktywność wskazuje przede wszystkim na zastój żółci (cholestazę) – np. w przebiegu kamicy dróg żółciowych.
Bilirubina
Bilirubina jest barwnikiem żółciowym powstającym w wyniku rozpadu hemoglobiny zawartej w krwinkach czerwonych. W organizmie występuje w dwóch głównych postaciach: bilirubiny wolnej (niesprzężonej) oraz sprzężonej.
W wątrobie bilirubina ulega przemianom metabolicznym, a następnie wraz z żółcią jest wydalana do przewodu pokarmowego. Podwyższone stężenie bilirubiny we krwi może prowadzić do wystąpienia żółtaczki, czyli zażółcenia skóry i białkówek oczu.
Gamma-glutamylotranspeptydaza (GGTP)
Gamma-glutamylotranspeptydaza (GGTP) jest enzymem obecnym głównie w komórkach wątroby oraz w nabłonku dróg żółciowych. Badanie tego parametru jest szczególnie przydatne w diagnostyce chorób przebiegających z cholestazą. Jego wzrost obserwuje się m.in. w chorobach dróg żółciowych, toksycznym uszkodzeniu wątroby oraz u osób przewlekle spożywających alkohol.
Badania wątroby z krwi – wskazania
Do najczęstszych wskazań do wykonania badań wątrobowych należą:
- objawy sugerujące chorobę wątroby (np. żółtaczka, świąd skóry, ból lub uczucie rozpierania w prawym podżebrzu, przewlekłe zmęczenie i osłabienie),
- kontrola w trakcie stosowania leków mogących uszkadzać wątrobę,
- kontrola w przebiegu chorób przewlekłych (np. cukrzycy typu 2, otyłości, dyslipidemii).
Parametry takie jak ALT, AST, ALP, GGTP i bilirubina stanowią podstawę laboratoryjnej oceny stanu wątroby. Ich oznaczenie pozwala wykryć uszkodzenie komórek wątrobowych lub zaburzenia w odpływie żółci. Regularne badania – szczególnie u osób z grup ryzyka – pozwalają wykryć patologie wątroby na wczesnym etapie.
Bibliografia:
- P. Coates, Liver function tests, Australian Family Physician 2011, vol. 40, no 3
- M. Hartleb i in., Rekomendacje postępowania u chorych z zaburzeniami czynności wątroby i kamicą dróg żółciowych dla lekarzy POZ, Lekarz POZ 4/2017